ذوفنون و تيززبان و فصيح بود . مدّاح و نديم سلطان اتسز خوارزمشاه است . گويند مرد كوتاه‌قد و حقيرجثّه بود ، از اين سبب او را وطواط مىگفتند ، چه وطواط جانورى خرد است . و او را در علم عروض و قوافى [ كذا ] ، رساله‌ايست موسوم به حدائق السّحر ، هركس آن را مطالعه نمايد ، بر علم و فضل او گواهى تواند داد . آورده‌اند كه چون اوّل صحبت در مجلس اتسز خوارزمشاه حاضر گرديد ، با علماى مجلس بحث و مناظره آغاز نهاد ، خوارزمشاه ديد كه مردى بدين خردى بحث بىاندازه مىكند ، دواتى پيش رشيد نهاده بودند ، خوارزمشاه از روى ظرافت گفت كه دوات را برداريد تا معلوم شود كه در پس دوات كيست كه سخن مىگويد ، رشيد رنجيده از مجلس برخاست . آخرالامر سلطان را فضل و بلاغت او معلوم شد ، بار ديگر در مجلس طلبيده ، عزّت و احترام نمود و به انعام و اكرام مستفيد گردانيد . وفات رشيد در سنهء پانصد و هفتاد و هشت بود . وى را در مدح خوارزمشاه قصايد طولانى بسيار است ، از آن جمله اين قصيده است كه چند بيت از آن قلمى مىگردد : شاها به بارگاه تو كيوان نمىرسد * در ساحتِ تو گنبد گردان نمىرسد جايى رسيده‌اى به مَعالى و مرتبت * كآنجا به جهدْ فكرت انسان نمىرسد يك‌لحظه نيست در همه آفاقِ خافقَين * كآنجا ز بارگاه تو فرمان نمىرسد فرياد از اين جهان كه خردمند را در او * بهره به‌جز نوائب و حِرمان نمىرسد جُهّال در تنعّم و اربابِ فضل را * بى صدهزار غصّه يكى نان نمىرسد جاهل به مجلس اندر و عالِم برونِ در * جويد به حيله راه و به دربان نمىرسد آزرده شد ز حرصِ درم جان عالمان * دينارى از گزاف بديشان نمىرسد دردا و حسرتا كه به پايان رسيد عمر * وين حرصِ مرده‌ريگ به پايان نمىرسد منّت خداى را كه مرا در پناه تو * آسيب و حادثه به دل‌وجان نمىرسد از نظم من به خاك خراسان خزينه‌هاست * گر شخص من به خاك خراسان نمىرسد بگذار ماه روزه به طاعت كه دشمنت * چون بگذرد به روزه به قربان نمىرسد [ حكيم سنائى ] مؤسّس بنيان نكته‌پيرايى و مشيّد اركان سخن‌سرايى ، مسيح جانبازان عشق ، حكيم سنائى - كنيت او ابو المجد و نام او مجد الدّين آدم . اصلش از غزنين است . بزرگى و حالت او زياده بر آن است كه در اين مختصر ، ايراد توان نمود . حضرت مولوى جلال الدّين رومى كه قطب وقت بود ، هم در مثنوى و هم در ديوان خود به پيروى او اقرار كرده و با آن‌همه فضل و كمال ، خود را از متابعان او دانسته ، و در مثنوى مىفرمايد :